Paradoksalna zależność: języki bardziej zróżnicowane tam, gdzie mniej zróżnicowane geny

6 maja 2026, 07:31

Ludzkie języki w niezwykłym stopniu różnią się między sobą. Jedne stawiają czasownik na początku zdania, inne na końcu, jeszcze inne w środku. Jedne posługują się tonami, inne nie. Jedne opisują „palec” i „dłoń” tym samym słowem, inne mają odrębne pojęcia. Dlaczego ta różnorodność jest tak nierównomiernie rozłożona na mapie świata? Dlaczego jedne regiony są prawdziwymi mozaikami językowymi, a w innych dominuje jeden wzorzec? Odpowiedź, jak pokazują badania opublikowane właśnie na łamach PNAS, tkwi w genetyce mieszkańców poszczególnych obszarów.



Niezrównoważone praktyki turystyczne zagrażają populacji butlonosów z panamskiego archipelagu

28 grudnia 2017, 16:14

Delfiny butlonose z panamskiego archipelagu Bocas Del Toro powinny zostać uznane za zagrożone. Biolodzy z Instytutu Badań Tropikalnych Smithsona odkryli bowiem, że tutejsze delfiny (ok. 80) nie krzyżują się z innymi karaibskimi butlonosami. Niska liczebność jest złym prognostykiem, a coraz większy ruch morski sprawia, że w 2012 r. zginęło co najmniej 7 delfinów.


Z lewej widoczne zakłócenia w pojedynczej warstwie, z prawej - ich redukcja w dwóch warstwach© IBM

Co dwie warstwy, to nie jedna

10 marca 2008, 17:07

Inżynierom IBM-a udało się pokonać jedną z najpoważniejszych przeszkód stojących na drodze wykorzystaniu grafitu do produkcji obwodów elektrycznych. Odkryli oni w jaki sposób zapobiec interferencji, do której dochodzi, gdy podzespoły wykonane z grafenu - dwuwymiarowej struktury grafitu o grubości zaledwie jednego atomu - zaczynamy coraz bardziej pomniejszać.


Najlżejszy materiał izolacyjny wyciszy silniki odrzutowców do poziomu... suszarki do włosów?

18 czerwca 2021, 11:02

Na University of Bath powstał niezwykle lekki materiał, który może wyciszyć silniki samolotów i znacząco poprawić komfort pasażerów. To najlżejszy ze znanych materiałów izolujących, który może zmniejszyć hałas generowany przez silniki startujących odrzutowców do poziomu zbliżonego do hałasu generowanego przez... suszarkę do włosów.


Gniazdo z wyściółką z niedopałków

5 grudnia 2012, 14:28

Czym miejskie ptaki ocieplają swoje gniazda, odstraszając jednocześnie pasożytnicze roztocze? Niedopałkami papierosów. Nikotyna staje się naturalnym insektycydem, a celuloza pełni funkcje izolujące.


Hubble niespodziewanie odkrył nową galaktykę

1 lutego 2019, 11:19

Astronomowie, którzy za pomocą Teleskopu Hubble'a badali jedne z najstarszych i najsłabiej świecących gwiazd w gromadzie NGC 6752 dokonali niespodziewanego odkrycia. Zauważyli nieznaną dotychczas galaktykę karłowatą, odległą od Ziemi o zaledwie 30 milionów lat świetlnych.


Zabójcza prezydentura

5 stycznia 2009, 10:46

Owalny Gabinet, a właściwie rodzaj rozwiązywanych w nim problemów postarza kolejnych prezydentów USA o dwa lata w ciągu każdego roku kadencji. Dr Michael Roizen podkreśla, że stres przekłada się na siwiejące włosy, zmarszczki i wahania wagi. Naukowiec prześledził zapiski medyczne Białego Domu, cofając się aż do prezydentury Teodora Roosevelta.


Osadnictwo na Wyspie Wielkanocnej od początku skazane było na porażkę

17 grudnia 2021, 10:01

Historycy sprzeczają się, co przyczyniło się do upadku społeczności Wyspy Wielkanocnej (Rapa Nui). W ostatnim czasie pojawiają się badania wskazujące, że upadek rozpoczął się po przybyciu Europejczyków, wraz z przeniesionymi przez nich chorobami i konfliktami. Jednak niezależnie od tego kiedy i z jakiej przyczyny upadek się rozpoczął, autorzy najnowszych badań twierdza, że i tak był on nieunikniony.


Ponad 100 plemion nie nawiązało kontaktu

23 sierpnia 2013, 11:02

Niedawno świat obiegła wiadomość, że żyjące w peruwiańskiej dżungli plemię Mashco-Piro próbowało nawiązać kontakt ze światem zewnętrznym. Dotychczas przedstawiciele tego plemienia unikali takich kontaktów. Takie wydarzenie rodzi pytanie, ile jeszcze plemion nie kontaktowało się z osobami z zewnątrz.


Badania DNA ujawniają zróżnicowanie genetyczne Szkotów i wpływy wikingów

5 września 2019, 10:57

Wyspy Brytyjskie zostały zasiedlone w paleolicie, następnie około 4000 lat temu doświadczyły one migracji ludów rolniczych, a kolejne fale migracji były związane z kulturami miedzi i brązu, w tym z kulturą pucharów dzwonowatych. Wtedy też ustaliła się pula genetyczna ludzi zamieszkujących Wyspy, która w późniejszym czasie ulegała różnym wpływom, ale przetrwała do dzisiaj.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk